Czerwony czy granatowy? Wybór stetoskopu, podstawowego narzędzia pracy większości lekarzy, byłby prosty, gdyby cechą determinującą słuchawki był kolor. Gdy jednak przyjrzymy się szerokiej ofercie rynkowej i proponowanym rozwiązaniom, podjęcie decyzji może okazać się dosyć kłopotliwe. Nim zdecydujemy się na nowy stetoskop warto zorientować się na co należy zwrócić szczególną uwagę, by wybrać najlepsze i najwygodniejsze rozwiązanie.

Stetoskop zakończony jest głowicą, która w najczęściej spotykanej wersji składa się z membrany, lejka oraz mechanizmu przełączającego. Jak już wcześniej wspomniano, istnieją tzw. anestezjologiczne wersje stetoskopu, które wyposażone są jedynie w membranę, a także, coraz mniej popularne, a jednak nadal używane głównie w badaniach kobiet ciężarnych, fonendoskopy, które zakończone są jedynie lejkiem, tzw. tubką.

Głowica może być wykonana ze stali nierdzewnej lub chromowanego mosiądzu. Jakość obu wersji jest porównywalna, choć wielu techników wskazuje na wyższość stali, która eliminuje zakłócenia zewnętrzne, ponadto chrom pokrywający miedź ma tendencje do łuszczenia się i odpadania. Niestety, im bardziej precyzyjna głowica, tym cięższa, a co za tym idzie, stetoskop mniej wygodny w noszeniu. Membrana stetoskopu powinna podczas badania szczelnie przylegać do ciała pacjenta, w związku z czym może przybierać różne wielkości - największa będzie w wersji kardiologicznej, najmniejsza w neonatalnej. Lejek stetoskopu kardiologicznego będzie nieznacznie dłuższy niż w wersji internistycznej. Firma Littmann kilka lat temu wprowadziła tzw. membranę "pływającą", która, w zależności od nacisku na głowicę, umożliwia odsłuch niskich bądź wysokich tonów. Ważny element głowicy, ze względu na komfort pacjenta, stanowią obwódki membrany i lejka. Najlepsze są "ciepłe", wykonane z tworzywa sztucznego, których dotknięcie do ciała nie powoduje nieprzyjemnego uczucia chłodu. Eliminowanie metalowych obwódek jest szczególnie ważne w przypadku stetoskopów pediatrycznych i neonatalnych - dotknięcie gorączkującego ciała niemowlęcia zimnym metalem powoduje dodatkowe cierpienie małego pacjenta. Przy głowicach dwustronnych używany jest przełącznik, który umożliwia pracę membrany lub lejka. Istotne jest zwrócenie uwagi na pracę tego mechanizmu - przełączanie nie powinno być zbyt trudne, ale także zbyt łatwe - głowica nie może się samoczynnie przekręcać.
Kupując stetoskop należy zwrócić uwagę na jego sposób czyszczenia i dezynfekcji. Ważne, aby wszystkie elementy łatwo się rozdzielały i poddawały czyszczeniu. Wybierając stetoskop do pracy w szpitalu należy zorientować się, czy możliwa jest jego sterylizacja. Dla oddziałów wymagających szczególnych warunków higienicznych firma Welch Allyn proponuje pakowane pojedynczo stetoskopy jednorazowego użytku wykonane z tworzywa sztucznego. Zarówno dla higieny lekarza, jak i pacjentów, zaleca się wymianę stetoskopu przynajmniej raz na 5 lat - w poszczególnych elementach w czasie użytkowania powstają niewidoczne gołym okiem mikrouszkodzenia, które są doskonałym miejscem do gromadzenia się bakterii trudnych do usunięcia podczas codziennego czyszczenia.

Ważnym elementem, na który powinniśmy zwrócić uwagę dokonując zakupu, jest dostępność części zamiennych - dobre firmy umożliwiają wymianę wszystkich elementów zużywalnych: oliwek, drenów, membran, otoczek. Do stetoskopów można dokupić również dodatkowe akcesoria - klipsy znakujące, aparaty wzmacniające dźwięk (dla lekarzy tracących słuch, montowane w połowie drenu). Osobną gamę produktów stanowią akcesoria stetoskopowe dla lekarzy pediatrów: na dren słuchawki można założyć wesoły pokrowiec przypominający węża, na głowicę kolorowe zwierzątka. Akcesoria te są jeszcze mało popularne wśród polskich lekarzy, jednak zdecydowanie ułatwiają badanie małych pacjentów.

Polski rynek stetoskopów jest bardzo szeroki - obok kilku polskich producentów i wiodących marek zachodnich istnieje kilkadziesiąt firm sprowadzających stetoskopy z Azji. Polscy producenci legitymują się 40-letnią tradycją w produkcji stetoskopów, a proponowane przez nich rozwiązania mogą konkurować z produktami zagranicznymi spełniając wszystkie wymagania i normy jakości. Stetoskopy firmy Medica 91, jako jedyne z rodzimych, prezentowane były na prestiżowych targach medycznych w Dusseldorfie. Wszystkie typy i modele na pierwszy rzut oka zdają się być podobne, a diabeł, jak zwykle, tkwi w szczegółach. Przed podjęciem decyzji o zakupie warto dokładnie obejrzeć słuchawki, sprawdzić wszystkie istotne dla użytkownika i pacjenta cechy. Markowy produkt gwarantuje jakość, nie oznacza to jednak, iż mniej znane firmy oferują znacznie gorszy produkt. Prócz wymienionych wyżej cech warto zwrócić uwagę również na ogólne wykonanie stetoskopu - czy wykończenia poszczególnych elementów są dokładne, czy elementy łączą się ze sobą szczelnie. Wszystkie te szczegóły składają się na wygodę codziennej pracy.

Jeden pan doktor z wieloletnią praktyką powiedział mi kiedyś, iż stetoskop nie jest tak bardzo istotny, że najważniejsze jest to, co znajduje się pomiędzy oliwkami. Całkowicie zgadzam się z tym stwierdzeniem, ale dlaczego nie wspomóc tego daru nienagannym sprzętem?